अन्तरिक्षबाट समुद्रको रंग विश्लेषण गरी सुक्ष्म जीव गणना गर्दै वैज्ञानिक
वैज्ञानिकहरूले अन्तरिक्षबाट समुद्रको पानीको रंगमा देखिने सूक्ष्म भिन्नता प्रयोग गरी एन्टार्क्टिकामा पाइने साना तर महत्त्वपूर्ण जीवहरूको गणना गर्न सकिने बताएका छन्।
यो नयाँ अनुसन्धान एन्टार्क्टिक क्रिल भनिने झन्डै दुई इन्च लामा जीवलाई केन्द्रित गरेर गरिएको छ। पृथ्वीमा अत्यधिक सङ्ख्यामा पाइने यी जीवहरू ह्वेल, पेन्ग्विन, सील र समुद्री चराहरूका लागि प्रमुख आहारका रूपमा महत्वपूर्ण छन्।
तर जलवायु परिवर्तन र अत्यधिक माछा मार्ने कार्यका कारण क्रिलको सङ्ख्या घट्न सक्ने चिन्ताले वैज्ञानिकहरूलाई सताइरहेको छ। त्यसैले उनीहरू क्रिलको निगरानी गर्न नयाँ प्रविधिको विकास गर्दै छन्।
क्रिल गणनामा नयाँ प्रविधि
यूनिभर्सिटी अफ स्ट्र्याथ्क्लाइड, डब्ल्यूडब्ल्यूएफ (विश्व वन्यजन्तु कोष) र ब्रिटिश एन्टार्क्टिक सर्भेका अनुसन्धानकर्ताहरूले समुद्रमा क्रिलको सङ्ख्या पत्ता लगाउन भूउपग्रह प्रविधिको प्रयोग गर्ने नयाँ विधिहरू विकास गरिरहेका छन्।
अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार क्रिल समुद्रमा पौडिँदा पानीले भिन्न मात्रामा प्रकाश सोस्छ। वैज्ञानिकहरूले यसै परिवर्तनको आधारमा अन्तरिक्षबाट क्रिलको सङ्ख्या निर्धारण गर्न सक्ने बताएका छन्।
यूनिभर्सिटी अफ स्ट्र्याथ्क्लाइडकी वैज्ञानिक डा. केट म्याक्केरी भर्खरै एन्टार्क्टिकाबाट फर्किएकी छिन्, जहाँ उनले क्रिलसम्बन्धी अनुसन्धानका लागि नमुना सङ्कलन गरिन्। उनले प्रयोगशालामा समुद्रको पानीमा क्रिल राखी प्रकाश सोस्ने क्षमताको मापन गर्ने विधि प्रयोग गरिरहेकी छिन्।
समुद्री पारिस्थितिकीय सन्तुलनमा क्रिलको भूमिका
एन्टार्क्टिक क्रिल स्वस्थ समुद्री पारिस्थितिकी तन्त्रको आधारशिला मानिन्छ। ह्वेल, पेन्ग्विन र अन्य समुद्री जीवहरूको आहारा भएकाले यसको सङ्ख्या घट्दा समुद्री जीवनमा प्रत्यक्ष असर पर्नेछ।
क्रिलले समुद्री बरफमा पाइने सूक्ष्म वनस्पतिहरू खान्छ, जसले कार्बन डाइअक्साइड सोसी पृथ्वीको तापक्रम सन्तुलनमा राख्न भूमिका खेल्छ। ह्वेलहरूले क्रिल खाँदा तिनको बिस्टाले समुद्री वनस्पतिहरूको वृद्धि गराउँछ, जसले पृथ्वीलाई शीतल राख्न मद्दत गर्छ।
तर वैज्ञानिकहरू जलवायु परिवर्तनका कारण समुद्रको तापक्रम वृद्धि भई यो चक्र बिथोलिने चिन्तामा छन्।
संरक्षणका लागि वैज्ञानिकहरूको आग्रह
डब्ल्यूडब्ल्यूएफ (यूके) का प्रमुख ध्रुवीय सल्लाहकार रड डाउनीले भने, “एन्टार्क्टिक क्रिल समुद्री जीवनको लागि नचिनिएका नायक हुन्। तर जलवायु परिवर्तन र अत्यधिक माछा मार्ने कार्यले तिनलाई खतरामा पार्दैछ।”
उनले क्रिलको वासस्थान संरक्षण गर्न समुद्री संरक्षण क्षेत्रहरूको सञ्जाल विस्तार गर्नुपर्ने र माछा मार्ने उद्योगलाई व्यवस्थित गर्नुपर्ने बताए।
वैज्ञानिकहरूका अनुसार भूउपग्रह प्रविधि प्रयोग गरी गरिएको यो नयाँ अनुसन्धानले क्रिलको निगरानी गर्न मद्दत गर्नेछ, जसले समुद्री पारिस्थितिकी सन्तुलन कायम राख्न योगदान पुर्याउनेछ।
