सहिद दिवस विशेष: सहिदका सपना अझै अधुरै

देश, संस्कृति र स्वतन्त्रताको संरक्षणका लागि बलिदान दिने महान् व्यक्तिहरूलाई सम्झनका लागि मनाइने सहिद दिवसले यस वर्ष पनि विशेष महत्त्व राखेको छ। सहिदहरूका योगदान र बलिदानीले नेपालको इतिहासमा प्रजातान्त्रिक, लोकतान्त्रिक र गणतान्त्रिक परिवर्तनको जग बसाएको भए पनि उनीहरूका सपनाहरू अझै अधुरै रहेको धेरैको धारणा छ।

सहिदहरूको योगदानबारे चर्चा गर्दा २००७ सालको जनक्रान्तिमा राणा शासनविरुद्ध बलिदान दिने धर्मभक्त माथेमा, शुक्रराज शास्त्री, दशरथ चन्द, र गंगालाल श्रेष्ठको नाम अग्रस्थानमा आउँछ। यी सहिदहरूले आफ्नो जीवनको बलिदान दिएर मुलुकलाई निरंकुश राणा शासनबाट मुक्त गर्ने अभियानमा ऐतिहासिक योगदान गरेका थिए। त्यसबेला उनीहरूले जीवनदानको आश्वासन अस्वीकार गर्दै स्वतन्त्रताको लागि ज्यान अर्पण गरे।

नेपालको पहिलो सहिदका रूपमा लखन थापाको नाम इतिहासमा उल्लेख छ। १९३३ सालमा राणा शासनको विरोध गर्दा गोरखाको मनकामना मन्दिरअगाडि झुन्ड्याएर मारिएका थापालाई सहिदका रूपमा सम्मान गरिएको हो। त्यसयता विभिन्न कालखण्डमा लोकतन्त्र र स्वतन्त्रताको लागि असंख्य सहिदहरूले आफ्नो जीवनको उत्सर्ग गरेका छन्।

तर पछिल्लो समय सहिद शब्दको परिभाषा र महत्त्वमाथि प्रश्न उठ्न थालेका छन्। व्यक्तिगत विवाद, झगडा, र अन्य कारणले मृत्यु भएका व्यक्तिलाई समेत सहिद घोषणाको माग उठ्नुले वास्तविक सहिदहरूको योगदानको अवमूल्यन भइरहेको छ। सहिद घोषणासँग जोडिएका आर्थिक लाभ र सुविधाले यस्तो प्रवृत्ति बढाएको हो भन्ने टिप्पणीहरू छन्।

सहिदहरूले मुलुकमा पारदर्शिता, जवाफदेहिता, र जनताका अधिकार सुनिश्चित गर्न बलिदान दिएका थिए। तर आजका शासकीय अभ्यास र व्यवस्थामा उनीहरूको सपना पूरा भएको अनुभव कमै व्यक्तिहरूले गर्छन्। परिवारवाद, अनियमितता, र भ्रष्टाचारजस्ता विकृतिहरू झन् गहिरिएका छन्। सहिदहरूले परिकल्पना गरेका सुशासन र समानतामा आधारित शासन प्रणाली यथार्थमा लागु हुन सकेको छैन।

सहिद दिवसका अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा ठूला नेताहरूले सहिदहरूको सपना पूरा गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे पनि व्यवहारमा परिवर्तन नआएको गुनासो जनस्तरमा व्यापक छ। सामाजिक अभियन्ताहरूका अनुसार सहिदहरूको बलिदानलाई सम्मान दिनका लागि केवल भाषण र माल्यार्पण पर्याप्त छैन। उनीहरूको भावना र सपना आत्मसात् गर्दै मुलुकलाई सही दिशामा लैजानु नै सहिदहरूप्रति सच्चा श्रद्धाञ्जली हुनेछ।

नेपालका सहिदहरूले छाडेका सपना र विश्वास आजको पुस्ताले आत्मसात् गर्दै ती सपना पूरा गर्ने संकल्प गर्ने दिन आएको छ। सहिद दिवसलाई केवल सम्झनाका लागि सीमित नगरी, उनीहरूको बलिदानले कल्पना गरेको समाज निर्माणका लागि कदम चाल्नुपर्नेमा जानकारहरूले जोड दिएका छन्।