चीनको ‘चामत्कारिक अस्त्र’: बेइजिङको बढ्दो प्रभाव र पश्चिमा संसारको चिन्ता
चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी (सीसीपी) का संस्थापक नेता माओ त्से तुङ र हालका राष्ट्रपति सी जिन्पिङले जनवादी गणतन्त्र चीनसँग एउटा “चामत्कारिक अस्त्र” भएको बताउँदै आएका छन्। यो अस्त्र भनेको “युनाइटेड फ्रन्ट वर्क डिपार्टमेन्ट” (यूएफडब्ल्यूडी) हो।
यूएफडब्ल्यूडी चीनको एउटा दशकौं पुरानो संगठन हो, जसले हाल पश्चिमा देशहरूमा व्यापक सुरक्षा र राजनीतिक बहस उत्पन्न गरेको छ। यो संगठनको भूमिकाबारे विभिन्न देशका अनुसन्धानकर्ताले दाबी गरेका छन् कि यसले वैदेशिक हस्तक्षेपका गतिविधिहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ।
यूएफडब्ल्यूडी के हो?
यूएफडब्ल्यूडीलाई सुरुमा “बृहत् कम्युनिस्ट गठबन्धन” भनिन्थ्यो। माओ त्से तुङले गृहयुद्धका समयमा यो गठबन्धनलाई पार्टीको सफलताको मुख्य कडीका रूपमा वर्णन गरेका थिए।
सन् १९४९ मा कम्युनिस्ट पार्टीले सत्ता सम्हालेपछि यूएफडब्ल्यूडी कम सक्रिय रह्यो। तर राष्ट्रपति सी जिन्पिङको नेतृत्वमा पछिल्लो दशकमा यसको पुनरुत्थान भएको छ।
राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय रुपमा, यूएफडब्ल्यूडीले विभिन्न सामाजिक र राजनीतिक शक्तिहरूसँग सहकार्य गर्दै चीनको हितलाई प्रवर्द्धन गर्ने प्रयास गर्दछ। यसको मुख्य उद्देश्य भनेको देशभित्र र बाहिरका चिनियाँ समुदायहरूलाई पार्टीको नीतिमा एकीकृत गर्नु हो।
अन्तर्राष्ट्रिय विवाद र आरोप
यूएफडब्ल्यूडीका गतिविधिहरूले ताइवान, तिब्बत, र सिन्जियाङसँग सम्बन्धित संवेदनशील विषयहरूमा अन्तर्राष्ट्रिय धारणा प्रभावित पार्ने काम गरेको आरोप लागेको छ।
यसले विदेशमा रहेका चिनियाँ नागरिकहरूमाथि निगरानी राख्ने, आलोचकहरूमाथि दबाब सिर्जना गर्ने, र प्रभावशाली चिनियाँ व्यक्तित्वहरूसँग सम्बन्ध निर्माण गर्ने प्रयास गरेको बताइन्छ।
अमेरिका, अस्ट्रेलिया, र बेलायतजस्ता देशहरूले यसलाई विदेशी हस्तक्षेपको माध्यमको रूपमा हेरिरहेका छन्।
सन् २०२२ मा बेलायतमा चिनियाँ मूलकी वकिल क्रिस्टिन लीलाई यूएफडब्ल्यूडीसँग सम्बन्धित गतिविधिमा संलग्न भएको आरोप लागेको थियो। अमेरिकामा एक चिनियाँ व्यवसायीलाई स्थानीय चिनियाँ आलोचकहरूबारे जानकारी संकलन गरी यूएफडब्ल्यूडीलाई पठाएको आरोपमा पक्राउ गरिएको थियो।
राष्ट्रपति सी जिन्पिङको रणनीति
सन् २०१२ मा राष्ट्रपति बनेपछि सी जिन्पिङले चीनको विश्वव्यापी छवि निर्माणका लागि आक्रामक कूटनीतिक रणनीति अपनाएका छन्।
यूएफडब्ल्यूडी चीनको विदेशस्थित डायस्पोरासँग सम्पर्क गरेर चीनको कथालाई प्रभावकारी ढंगले प्रवर्द्धन गर्न सक्रिय भएको छ।
तर यसको गतिविधिहरूले विदेशी देशहरूको आन्तरिक सुरक्षा चासोलाई थप बल दिएको छ। सन् २०१७ मा चीनले एक कानुन लागू गरेको थियो जसअनुसार चिनियाँ नागरिक र कम्पनीहरूले जासुसी छानबिनमा सरकारलाई सहयोग गर्नुपर्छ।
पश्चिमा देशहरूको प्रतिक्रिया
अस्ट्रेलियाले विदेशी हस्तक्षेपविरुद्ध नयाँ कानुन जारी गरेको छ, र अमेरिका तथा बेलायतले यूएफडब्ल्यूडीसँग सम्बन्धित व्यक्तिहरूमाथि प्रतिबन्ध लगाएका छन्।
तर, चीनले भने जासुसीको सबै आरोप अस्वीकार गर्दै पश्चिमा देशहरूले गरिएको आलोचना “हावादारी” भएको बताएको छ । विशेषज्ञहरूले यूएफडब्ल्यूडीलाई विदेशी हस्तक्षेप र जासुसीको रणनीतिक संयन्त्रका रूपमा चिन्ताजनक भनेका छन्।
तर, उनीहरूले चीन विरोधी जातीय भेदभाव नीतिहरूले उल्टो प्रभाव पार्न सक्ने र डायस्पोरा समुदायलाई बेइजिङतर्फ धकेल्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्।
यो विषयमा पश्चिमा देशहरूले सन्तुलित दृष्टिकोण अपनाउँदै आफ्ना सुरक्षालाई प्राथमिकता दिनुपर्ने र साथसाथै चिनियाँ समुदायसँग विश्वास र सहकार्यलाई बलियो बनाउनुपर्ने सुझाव दिइएको छ।
