सुन किन्दै हुनुहुन्छ, यी कुरामा दिनुहोस् ध्यान

तिहारको चाडका अवसरमा नेपालमा सुनको खपत र यसको मूल्यमा उच्च चासो देखिएको छ। यस वर्ष सुनको मूल्य ऐतिहासिक उचाइमा पुगेको छ, जसमा प्रतितोला १ लाख १७१ हजार रुपैयाँ कायम भएको थियो। विशेष गरी तिहारमा धनतेरसका दिन सुनको खपत उच्च रहेको छ। व्यवसायीहरूको अनुमान अनुसार सो दिन करिब ४० किलो सुन बिक्री भएको थियो।

सुन नेपालमा कहाँबाट आउँछ?
नेपालमा खपत हुने सुनको आन्तरिक उत्पादन नभएकोले नेपालले यसको आपूर्ति मुख्यतः संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) बाट गर्ने गरेको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार औपचारिक माध्यमबाट आयात हुने सुनको ९० प्रतिशत भन्दा बढी हिस्सा दुबईबाट आउने गर्छ। यूएईका साथै, आवश्यक परेमा स्वीट्जरल्यान्ड, हङकङ, र सिङ्गापुरबाट पनि सुन आयात हुने गरेको व्यवसायीहरू बताउँछन्।

उपभोक्ताले ध्यान पुर्‍याउनुपर्ने कुराहरू
नेपालमा औपचारिक बाटोबाट आयात गरिने सुन उच्च गुणस्तरीय र ९९.९९ प्रतिशत शुद्धतासहितको हुने गर्दछ। सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अध्यक्ष अर्जुन रसाइलीका अनुसार उपभोक्ताले सुन खरिद गर्दा गुणस्तरमा चनाखो हुनुपर्ने आवश्यकता छ। विशेष गरी २२ क्यारेटको सुन किन्दा सतर्क रहनुपर्ने उल्लेख छ।

महासंघको सिफारिस अनुसार उपभोक्ताले सुन खरीद गर्दा प्रमाणित पसलबाट खरिद गर्नु, ढक तराजुमा नापतौल विभागको स्टिकर जाँच गर्नु, र व्यवसायको पान नम्बर वा कर प्रमाणपत्रको जाँच गर्नु उत्तम मानिन्छ। यसबाट ठगिने जोखिम कम हुने उनको भनाइ छ।

तिहारको समय सुनको विशेष माग
तिहार, विशेष गरी धनतेरस, मा सुन खरीदको चलन बढ्दै गइरहेको छ। यस वर्ष धनतेरसको दिन ५० देखि ६० करोड रुपैयाँ बराबरको सुन बिक्री भएको व्यवसायीहरूको अनुमान छ। दशैँबाट सुनको माग बढ्न थाल्ने र तिहार, छठ, तथा विवाहका लगनका कारण यो माग फागुनसम्म उच्च हुने व्यवसायीहरूले बताएका छन्।

नेपाल राष्ट्र बैंकले दैनिक २० किलो सुन आयात गर्न अनुमति दिने गरेको छ, तर खपत बढी भएको अवस्थामा माग अझै बढेर ३० किलोसम्म पुग्ने गरेको देखिएको छ।

अवैध सुन आयातको जोखिम
नेपालमा कानुनी बाटोबाट मात्र नभई अनौपचारिक वा तस्करीमार्फत पनि सुन भित्रिने गरेको बताइन्छ। भारतमा सुनको मूल्य सस्तो भएकाले नेपालमा अवैध रूपमा सुन भित्रिने समस्या रहेको व्यवसायीहरू बताउँछन्।

सरकारले विदेशबाट फर्कने नेपालीलाई २५ देखि ५० ग्रामसम्मका सुनका गहना ल्याउँदा भन्सार छुट दिने गरेको छ। यसरी भित्रिने सुनमा गुणस्तरको अभाव हुने सम्भावना रहन्छ।

यो वर्ष सुनको मूल्यले कीर्तिमानी उचाइ छोएको र खपत उच्च रहेको यस समयमा उपभोक्ताहरूले गुणस्तरीय र आधिकारिक पसलबाट मात्र खरिद गर्न सचेत रहनुपर्ने व्यवसायीहरूको सुझाव छ।