राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछानेलाई सहकारी ठगीसम्बन्धी अभियोगमा शुक्रबार साँझ काठमाडौँबाट गिरफ्तार गरी प्रहरीले पोखरा पुर्याएपछि नेपालका राजनीतिक वृत्तमा हलचल मच्चिएको छ। लामिछानेको गिरफ्तारीसँगै रास्वपाको राजनीतिक भविष्य, नेतृत्वमा हुने सम्भावित परिवर्तन र पार्टीको रणनीति कस्तो हुने भन्नेबारे विभिन्न अड्कलबाजी भइरहेको छ।
गिरफ्तारीको पृष्ठभूमि र लामिछानेको प्रतिक्रिया
लामिछानेले गिरफ्तारी हुनु एक राजनीतिक षड्यन्त्र भएको दाबी गर्दै, ठूला दलहरूबीच आफूलाई जेल हाल्नको लागि पूर्व सम्झौता भएको आरोप लगाए। गिरफ्तार हुनुअघि उनले पत्रकार सम्मेलनमा भने, “जुन दिन सरकार ढाल्ने सम्झौता भयो, त्यो दिन नै मलाई जेल हाल्ने योजना बनाइयो। राज्यले सम्पूर्ण शक्ति प्रयोग गरेर यो काम गरेको छ।”
लामिछानेको यो अभिव्यक्ति राजनीतिक मैदानमा प्रतिशोधको दाबीलाई थप बल दिन्छ। उनले आफू निर्दोष रहेको र कानुनी प्रक्रियालाई पूर्णरूपमा सहयोग गर्ने बताएका छन्। तर, राज्यले उनको विरुद्धमा सम्पूर्ण स्रोत र शक्तिको प्रयोग गरेको भन्दै गम्भीर आरोप लगाएका छन्।
रास्वपाको प्रतिक्रिया र कानुनी कदम
लामिछानेको गिरफ्तारीपछि रास्वपाका नेताहरू र कार्यकर्ताहरूले सरकारको यो कदमको चर्को विरोध गरेका छन्। पार्टीका प्रमुख सचेतक सन्तोष परियारले लामिछानेको गिरफ्तारीलाई “राज्यशक्तिको चरम दुरुपयोग” भनी निन्दा गर्दै, कानुनी लडाइँ लड्ने बताएका छन्। परियारका अनुसार पार्टीले अब न्यायिक प्रक्रियामार्फत यो मुद्दा अघि बढाउनेछ र सरकारले गलत गरेको प्रमाणित गर्ने प्रयास गर्नेछ।
परियारले भने, “राज्यले गर्न नपर्ने काम गरिसक्यो। इतिहासले यसको हिसाबकिताब गर्नेछ। अब हामी कानुनी बाटोमा जान्छौं र हाम्रो एकमात्र मार्ग न्यायिक प्रक्रिया हुनेछ।”
रास्वपाले तत्काल कुनै ठोस निर्णय सार्वजनिक नगरे पनि, पार्टीभित्र लामिछानेको अनुपस्थितिमा नेतृत्वको जिम्मेवारी कसरी अगाडि बढाउने भन्ने प्रश्न उब्जिएको छ। यदि लामिछाने थुनामै रहे र मुद्दा लम्बियो भने कार्यवाहक सभापति तोक्ने सम्भावना रहेको छ, तर परियारका अनुसार अहिले त्यस्तो विचार पार्टीमा उठेको छैन।
राजनीतिक विश्लेषकहरूको विश्लेषण
लामिछानेको गिरफ्तारीलाई विभिन्न कोणबाट विश्लेषण गर्ने क्रममा राजनीतिशास्त्री कृष्ण पोखरेलले यो समय विशेष रूपमा रणनीतिक रूपमा चुनेको हुनसक्ने बताएका छन्। उनी भन्छन्, “भाटभटेनीका सञ्चालक मीनबहादुर गुरुङले नेकपा एमालेलाई करोडौं रुपैयाँको जग्गा दान गरेपछि सरकार र एमालेको आलोचना भइरहेको थियो। जनताको ध्यान मोड्न यो गिरफ्तारीको समय रोजिएको हुनसक्छ।”
उनको भनाइमा, यदि यो रणनीतिक कदम नभएको भए, लामिछानेलाई पूर्वडीआईजी छविलाल जोशी पक्राउ गरिएको समयमा नै गिरफ्तार गरिन्थ्यो। यसबाट लामिछानेको गिरफ्तारीलाई राजनीतिक तरिकाले मोडिएको संकेत देखिन्छ।
रास्वपाको भविष्य: फाइदा या घाटा?
लामिछानेको गिरफ्तारीसँगै रास्वपाको लोकप्रियतामा कस्तो प्रभाव पर्छ भन्ने प्रश्न धेरैको मनमा छ। राजनीतिशास्त्री पोखरेलका अनुसार, लामिछानेको मुद्दा अदालतमा कति लामो समय चल्छ भन्ने कुराले रास्वपाको राजनीतिक भविष्यमा ठूलो प्रभाव पार्न सक्छ। “यो मुद्दा तल्लो अदालतबाट टुंगिएला जस्तो देखिँदैन। यो माथिल्लो अदालतसम्म पुग्न सक्ने सम्भावना छ,” उनले भने।
रास्वपाले आफ्नो सभापतिको गिरफ्तारीलाई जनतामाझ लैजाने र यसलाई राजनीतिक रूपमा फाइदा उठाउने प्रयास गर्ने अपेक्षा राख्न सकिन्छ। पोखरेल भन्छन्, “रास्वपाले यो मुद्दालाई ‘हाम्रो नेतालाई फसाइयो’ भन्ने भाष्य बनाएर जनताको सहानुभूति प्राप्त गर्ने कोशिश गर्न सक्छ।”
तथापि, रास्वपाभित्र तत्कालै वैकल्पिक नेतृत्व उठ्ने सम्भावना राजनीतिशास्त्री पोखरेलले नदेखेका छन्। लामिछानेको मुद्दा लम्बिए पनि, वैकल्पिक नेतृत्वको चर्चा तत्काल सुरु नहुने सम्भावना रहेको छ। यदि आवश्यक परे, कार्यवाहक नेतृत्वको कुरा आउन सक्ला, तर अहिलेको अवस्थामा पार्टीभित्र लामिछानेको नेतृत्वलाई चुनौती दिने सम्भावना निकै कम देखिन्छ।
प्रदर्शन र पार्टीको आगामी योजना
लामिछानेको गिरफ्तारीपछि रास्वपाका कार्यकर्ता र समर्थकहरूले विभिन्न ठाउँमा विरोध प्रदर्शन गरेका छन्। प्रमुख सचेतक सन्तोष परियारले साङ्केतिक विरोधका कार्यक्रमहरू गर्ने बताएका छन्। तर पार्टीको मुख्य ध्यान कानुनी लडाइँमा केन्द्रित रहेको छ।
रास्वपाले लामिछानेको गिरफ्तारीलाई लिएर देशव्यापी समर्थन जुटाउने प्रयास गर्ने सम्भावना देखिन्छ। पार्टीले लामिछानेको गिरफ्तारीलाई सरकारको दमनकारी कदमको रूपमा प्रस्तुत गर्दै यसलाई राजनीतिक रूपले लाभ उठाउन सक्ने देखिएको छ।
रवि लामिछानेको गिरफ्तारीले रास्वपालाई ठूलो चुनौतीको सामना गराइरहेको छ। कानुनी लडाइँको क्रममा पार्टीले जनताको समर्थन जुटाउन सकेमा यसले पार्टीलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउन सक्छ। तर लामिछानेको मुद्दा लम्बिएमा र कानुनी प्रक्रियामा समय लागेमा, पार्टीको आन्तरिक संरचना र नेतृत्वमा केही समयपछि परिवर्तन आउने सम्भावना रहन्छ।
