फ्लोरिडाबाट ट्रम्पको युक्रेन युद्धबारे विवादास्पद टिप्पणी, ट्रम्पले क्रेम्लिनको समर्थन गरेका हुन् ?

फ्लोरिडामा अवस्थित आफ्नै मार-ए-लागो निवासबाट पूर्व अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले युक्रेन–रुस युद्धबारे विवादास्पद टिप्पणी गरेका छन्। उनले युद्धका लागि युक्रेन नै जिम्मेवार रहेको आरोप लगाउँदै राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीको लोकप्रियता घट्दै गएको दाबी गरेका छन्।

पत्रकारहरूसँगको कुराकानीमा ट्रम्पले युक्रेनमा लागू गरिएको मार्शल लको कारण निर्धारित निर्वाचन नभएको बताएका छन्। उनका केही टिप्पणीहरू रुसी धारणा प्रतिबिम्बित गर्ने खालका देखिन्छन्। ट्रम्पका अभिव्यक्तिहरू अमेरिकी अधिकारीहरूले साउदी अरबको रियादमा रुसी प्रतिनिधिमण्डलसँग छलफल गरेको केही घण्टापछि आएका हुन्। उक्त छलफल तीन वर्षदेखि जारी द्वन्द्व अन्त्य गर्ने उद्देश्यले गरिएको थियो।

युक्रेनी प्रतिक्रिया

ट्रम्पका दाबीहरूप्रति युक्रेनी राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले कडा प्रतिक्रिया जनाएका छन्। उनले ट्रम्पलाई ‘रुसद्वारा सिर्जित दुष्प्रचार’ बाट प्रभावित भएको आरोप लगाएका छन्। साथै, युक्रेनी अधिकारीहरूले रियाद वार्तामा आफूहरूलाई सहभागी नगराइएकोमा असन्तुष्टि जनाएका छन्।

युद्धको ऐतिहासिक परिप्रेक्ष्य

युक्रेनले युद्ध सुरु गरेको होइन भन्ने स्पष्ट पार्दै इतिहासविद्हरूले सन् २०१४ मा रुसले युक्रेनको क्राइमिया गाभेको स्मरण गराएका छन्। साथै, सन् २०२२ मा रुसले युक्रेनमाथि पूर्ण रूपमा हमला सुरु गरेको तथ्य पनि प्रस्तुत गरिएको छ। युक्रेनमा जनआन्दोलनपछि रुस समर्थित राष्ट्रपतिलाई सत्ताच्युत गरिएको थियो, जसलाई आधार बनाएर मस्कोले क्राइमिया गाभेको थियो।

अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालय (आईसीजे) ले युक्रेनमाथि भेदभाव र नरसंहार मच्चाएको मस्कोको दाबी अस्वीकार गरिसकेको छ।

ट्रम्पको लोकप्रियता दाबीप्रति प्रश्न

ट्रम्पले राष्ट्रपति जेलेन्स्कीको लोकप्रियता ४% मा झरेको दाबी गरे पनि उनले यसको कुनै प्रमाण प्रस्तुत गरेका छैनन्। बीबीसी भेरिफाईले तथ्यजाँच गर्दा किएभ इन्टर्न्याशनल इन्स्टिट्युट अफ सोसिओलोजीको सर्वेक्षणअनुसार हाल ५७% युक्रेनीहरूले जेलेन्स्कीलाई समर्थन गरिरहेका छन्।

युद्धको कारण निर्वाचन स्थगित गरिएको सन्दर्भमा ट्रम्पले आलोचना गरे पनि, युक्रेनी संसदका सबै दलहरूले युद्धकालमा निर्वाचन नहुनेमा सहमति जनाएका छन्। विभिन्न सर्वेक्षणहरूले युद्धकालमा निर्वाचनको विपक्षमा रहेका युक्रेनी जनताको समर्थन देखाएका छन्।

क्रेम्लिनको समर्थनमा ट्रम्प?

ट्रम्पले जेलेन्स्कीको वैधानिकता र युक्रेनी निर्वाचन स्थगितबारे उठाएका प्रश्नहरू क्रेम्लिनको अघिल्लो अभिव्यक्तिहरूसँग मिल्दोजुल्दो छन्। रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले हालैको अन्तर्वार्तामा जेलेन्स्कीलाई ‘अवैध’ भनेका थिए। ट्रम्पका अभिव्यक्तिहरूले पनि यही दाबीलाई दोहोर्याएको देखिन्छ।

जेलेन्स्कीले युद्ध अन्त्य भएलगत्तै नयाँ निर्वाचन गराउने प्रतिबद्धता जनाएका छन्। तर, युद्ध जारी रहेकाले निर्वाचन हाल असम्भव रहेको विज्ञहरूले बताएका छन्। देशको एक हिस्सा रुसी कब्जामा रहेको र निरन्तर हमला भइरहेकाले व्यावहारिक रूपमा मतदान प्रक्रिया सम्भव छैन।

ट्रम्पको पछिल्लो टिप्पणीलाई लिएर अमेरिका र युक्रेनबीच थप कूटनीतिक प्रभाव पर्ने देखिन्छ। युक्रेनी नेतृत्वले ट्रम्पका अभिव्यक्तिहरूलाई रुसलाई फाइदा पुग्ने किसिमको बताउँदै खण्डन गरेका छन्।