डेढ दशक लामो युद्धको चपेटामा सिरिया : मानवीय संकट र भविष्य

सिरियामा १३ वर्षदेखि जारी गृहयुद्धले लाखौं ज्यान लिइसकेको छ। राष्ट्रपति बशर अल असदविरुद्धको सन् २०११ को शान्तिपूर्ण विद्रोहले गृहयुद्धको रूप लिएको थियो, जसमा पाँच लाख मानिसले ज्यान गुमाए र युद्धले अन्तर्राष्ट्रिय शक्तिहरूलाई, विशेष गरी अमेरिका र रुसलाई, आफ्नो प्रभाव क्षेत्रमा समेटेको छ। युद्धको परिणामस्वरूप, सिरिया अहिले चार भागमा विभाजित छ, जहाँ असदको सरकारको नियन्त्रण भनेको भूभागको लगभग दुई तिहाइ हिस्सा रहेको छ।

असदको शासन र बाह्य प्रभाव

असदको शासनले युद्धको शुरुतिर ठूलो भूभाग गुमाए पनि, सन् २०१५ मा रुसको सक्रिय हस्तक्षेपपछि स्थिति बदलिएको छ। रुस र इरान, असदको प्रमुख समर्थक शक्तिहरू रहेका छन्, जसले सरकारको नियन्त्रणलाइ बलियो बनाएको छ। इरानको प्रभाव दमास्कसको पूर्वदेखि युफ्रेटिज नदीसम्म रहेको क्षेत्रसम्म फैलिएको छ, जबकि रुसको प्रभाव भूमध्यसागरीय तटदेखि दमास्कस र दक्षिणी सिरियासम्म रहेको छ।

इडलिब: विद्रोही गढ

इडलिब प्रान्त, असदविरोधी इस्लामिक गुटहरूको अन्तिम गढ मानिन्छ। २०१५ मा असद सरकारले यस प्रान्तको नियन्त्रण गुमाएपछि, इडलिबका विभिन्न विपक्षी समूहहरूको कब्जा रहँदै आएको छ। यस प्रान्तको ठूलो भूभाग हायात तहरीर अल-शामको नियन्त्रणमा रहेको छ। यो समूह पूर्वमा नुस्रा फ्रन्टको नामले चिनिन्थ्यो, जो अल-कायदाको सिरियाली शाखा थियो। २०१७ मा, नुस्रा फ्रन्टले अल-कायदासँगको सम्बन्ध तोडेर आफूलाई स्वतन्त्र समूहको रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।

टर्की र कुर्दहरूको संघर्ष

सिरियाको उत्तर क्षेत्रमा, टर्कीले कुर्द समर्थित वाईपीजी  लडाकुहरूको खिलाफ कारबाहीहरू जारी राखेको छ। टर्कीका अनुसार, वाईपीजी, पीकेके (कुर्दिस्तान वर्कर्स पार्टी)सँग सम्बन्धित हो र राष्ट्रिय सुरक्षा को खतरा प्रस्तुत गर्छ। टर्कीले सन् २०१७ मा टर्की समर्थित सिरियाली विपक्षी समूहहरूलाई सिरियन नेशनल आर्मीको नाममा समेटेको छ र वर्तमानमा अफ्रिन लगायतका क्षेत्रमा उक्त समूहको नियन्त्रण छ।

सिरियाली डेमोक्र्याटिक फोर्सेज 

सिरियाको उत्तर र पूर्वी क्षेत्रमा कुर्द र अरबी सैन्य बलहरूको गठबन्धन सिरियाली डेमोक्र्याटिक फोर्सेजको प्रभाव छ। यो समूह, जुन अमेरिका र रुसका सहयोगमा अस्तित्वमा आएको छ, सिरियाको चौथाइ भूभागमा नियन्त्रण राख्छ। यस समूहले सन् २०१८ मा सिरियाको स्वायत्त प्रशासनको घोषणा गरेको थियो र यसले अमेरिकी र रुसको सैन्य आधारलाई समर्थन प्राप्त गरेको छ।

आईएसको पुनः उदय

आईएसआईएस, जसले सन् २०१४ मा क्यालिफेट घोषणा गरेको थियो, अहिले पुनः सिरियामा सक्रिय देखिन्छ। २०१९ मा, आईएसलाई अमेरिका नेतृत्वको गठबन्धनले परास्त गरेको भएता पनि, यो समूहले पुनः विद्रोही गतिविधिहरूमा संलग्न भएको छ। आईएसका आक्रमणहरू हालैका महिनामा उल्लेख्य रूपमा वृद्धि भएका छन्।

सिरियामा युद्धको पाँच वर्षपछि पनि, हजारौं मानिस विभिन्न हिरासत शिविरहरूमा थुनिएका छन्। यस परिस्थितिले नयाँ संकटहरू उत्पन्न गरेको छ र आईएसका लागि नयाँ अवसरहरू प्रस्तुत गर्न सक्छ। अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले यस स्थितिमा हस्तक्षेप गर्दै युद्धको स्थायी समाधान खोज्नु आवश्यक छ। बीबीसीको सहयोगमा तयार सामग्री