ओली-लामिछाने सम्बन्धको नालीबेली : सहकारी ठगी प्रकरणले फाटेको नाता

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति तथा पूर्व गृहमन्त्री रवि लामिछाने सहकारी ठगी प्रकरणमा पक्राउ परेपछि प्रधानमन्त्री केपी ओलीसँगको उनको पुरानो सम्बन्ध र त्यसको अहिलेको अवस्था राजनीतिक विश्लेषणको विषय बनेको छ। लामिछाने, जो पहिले ओलीको विश्वासपात्रका रूपमा देखिएका थिए, अहिले तीव्र आलोचक बनेका छन्। ओली नेतृत्वको सरकारमा उनलाई पक्राउ गर्ने निर्णयले यो सम्बन्धलाई थप पेचिलो बनाएको छ।

सम्बन्धको सुरुआत: “सिधा कुरा प्रधानमन्त्रीसँग”

लामिछाने र ओलीको सम्बन्धको सुरुआत २०७३ सालमा भएको थियो, जब रवि लामिछानेले सरकारी टेलिभिजन नेपाल टेलिभिजनमा “सिधा कुरा प्रधानमन्त्रीसँग” कार्यक्रम चलाउन थालेका थिए। प्रधानमन्त्री ओली नियमित रूपमा कार्यक्रममा सहभागी भएर सर्वसाधारणका जिज्ञासाको उत्तर दिने गर्थे। अमेरिकाबाट नेपाल फर्केका लामिछानेका लागि यो कार्यक्रम एक प्रमुख प्लेटफर्म बन्यो, जसले उनलाई नेपाली मिडियामा स्थापित गर्‍यो।

ओली निकट मानिने सांसद सूर्य थापाले लामिछानेलाई ओलीकै कारण स्थापित भएको बताउँदै आएका छन्। उनी भन्छन्, “रवि लामिछानेलाई सिधा कुरा चलाउने जिम्मा दिएर ओलीले नै उनलाई स्थापित गर्नुभएको हो।” यस कार्यक्रमले लामिछानेलाई जनताबीच लोकप्रिय बनायो, जसले पछि उनले राजनीति प्रवेश गर्दा ठूलो लाभ उठायो।

लामिछानेको राजनीतिक आरोह

विसं २०७९ सालको निर्वाचनअघि लामिछानेले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी गठन गरे र पहिलो चुनावमै उनले २० सिट जिते। उनको दलले संसदमा चौथो ठूलो दलको रूपमा स्थान बनायो। ओलीले लामिछानेलाई उपप्रधानमन्त्री र गृहमन्त्री बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको माओवादी र एमालेका नेताहरूले पुष्टि गरेका छन्। एमालेका नेता सूर्य थापा भन्छन्, “उहाँलाई उपप्रधान र गृहमन्त्री बनाउने कुरामा ओलीले नै साथ दिनुभयो र स्थापित गर्नुभयो।”

तर केही महिनामै लामिछानेले अमेरिकी नागरिकता त्यागेर नेपाली नागरिकता पुनः प्राप्ति नगरेको विषयमा उनको मन्त्री र सांसद पद दुवै गुम्यो। नागरिकता पुनः प्राप्त गरेपछि पनि ओलीले प्रचण्डलाई लामिछानेलाई फेरि गृहमन्त्री बनाउन दबाव दिएको बताइन्छ। माओवादी नेता देवेन्द्र पौडेलका अनुसार, “ओलीले लामिछानेलाई आफ्नो पोल्टामा राखिरहन सकिन्छ कि भन्ने मनसुबाले उनलाई फेरि मन्त्री बनाउन जोडबल गरेका थिए।”

सहकारी ठगी प्रकरण र गिरफ्तारी

दोस्रो पटक गृहमन्त्री बनेपछि लामिछाने सहकारी ठगी प्रकरणमा मुछिए। संसदमा छानबिन समिति बनाउने माग उठ्दा ओलीले लामिछानेलाई साथ दिएर त्यसको विरोध गरेका थिए। तर लामिछानेको दबाबमा अन्ततः छानबिन समिति गठन भयो। यही समितिको सिफारिसका आधारमा उनलाई पक्राउ गरियो। ओलीले आफूले यसमा कुनै भूमिका नरहेको भन्दै बचाउ गरे पनि राजनीतिक वृत्तमा लामिछानेको पक्राउ ओलीकै कारण भएको चर्चा व्यापक छ।

लामिछानेको गिरफ्तारीपछि पोखरामा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका कार्यकर्ताहरूले दिनहुँजसो प्रदर्शन गरिरहेका छन्। उनीहरूले ओली नेतृत्वको सरकारको चर्को आलोचना गरिरहेका छन्। लामिछानेले पनि आफ्नो गिरफ्तारीलाई “ओलीको षड्यन्त्र” भन्दै उनलाई सरकारबाट हटाउन चाहेको आरोप लगाएका छन्।

“तपाईँको हातमा तस्करको घडी, मेरो हातमा हतकडी?

पक्राउ परेपछि लामिछानेले सामाजिक सञ्जालमा ओलीको घडीलाई लक्षित गर्दै चर्को आक्रोश पोखेका छन्। उनले लेखेका थिए, “तपाईँको हातमा तस्करले दिएको करोड पर्ने घडी, मेरो हातमा चाहिँ हतकडी?” यस अभिव्यक्तिले ओलीप्रति उनको असन्तुष्टि र आक्रोशलाई थप स्पष्ट बनायो।

पोखरास्थित अदालतमा उपस्थित भएपछि लामिछानेले पत्रकारहरूसँग पुनः ओलीको आलोचना गर्दै भने, “केपी ओलीको सरकार रहेसम्म यो देश कहिल्यै बन्दैन। भ्रष्टाचारीहरूलाई जोगाउने काम जारी रहनेछ।” उनले ओली नेतृत्वको सरकारलाई भ्रष्टाचारको संरक्षण दिनेमध्ये एक भएको आरोप लगाए।

राजनीतिक समीकरण र बिग्रेको सम्बन्ध

रवि लामिछाने र ओलीबीचको सम्बन्ध बिग्रनुमा राजनीतिक समीकरणको पनि भूमिका रहेको छ। माओवादी नेता देवेन्द्र पौडेलका अनुसार, ओलीले साना साना दलहरूको अस्तित्व कमजोर बनाएर दुई दलीय शासन व्यवस्था लागु गर्ने रणनीति अपनाएका थिए। पौडेल भन्छन्, “ओलीले लामिछानेलाई आफ्नो नियन्त्रणमा राख्न खोजे, तर अन्ततः प्रशासनिक बल प्रयोग गरेर उनलाई थुने।”

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सहमहामन्त्री कविन्द्र बुर्लाकोटीका अनुसार, भुटानी शरणार्थी प्रकरणमा लामिछानेले गिरिबन्धु टी स्टेटको अनुसन्धान अघि बढाउने तयारी गरेपछि ओली र लामिछानेको सम्बन्धमा चिसोपना आएको थियो। बुर्लाकोटीले आरोप लगाए, “ओलीले सत्ता जोगाउन र कांग्रेसको दबाबमा आएर लामिछानेलाई पक्राउ गराएका छन्।”

लामिछानेको गिरफ्तारीले ओलीसँगको उनको पुरानो सम्बन्धलाई गम्भीर मोडमा पुर्‍याएको छ। लामिछानेको आक्रोशले स्पष्ट देखाउँछ कि उनी अब ओलीलाई आफ्नो राजनीतिक प्रतिद्वन्द्वी मान्न थालेका छन्। यस घटनाले आगामी दिनमा नेपाली राजनीतिमा नयाँ समीकरणको संकेत दिन सक्छ, जहाँ ओली र लामिछानेबीचको द्वन्द्वले नयाँ मोड लिन सक्छ।